Journal of Medical Council of Iran

fa واکاوی اهدای گامت و جنین در نظام فقهی ایران Investigation of Gamete and Embryo Donation in the Iranian Jurisprudential System تخصصي Special مروری Review چکیده زمینه: اهدای گامت و جنین از موضوعات مهمی است که در کشورهای پیشرفته مورد توجه قانون گذار واقع و مقرراتی راجع به آنها وضع شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش های حقوقی اهدای گامت و جنین در نظام حقوقی ایران با تأکید بر قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب 1382 و همچنین تبیین نسب طفل متولد شده از تلقیح مصنوعی نگاشته شده است. روش گردآوری اطلاعات این مقاله اسنادی–کتابخانه‌ای و نوع تحقیق کیفی توصیفی-تحلیلی می‌باشد و جامعه تحقیق مجموعه کتب فقهی و حقوقی و قوانین و مقررات پیرامون اهدای گامت و جنین می‌باشد. پرسش‌های اساسی که در این اثر پژوهشی بدان‌ها پرداخته خواهد شد عبارتند از: شرایط درخواست کنندگان و اهدا کنندگان جنین در قانون نحوه انتقال جنین به زوجین نابارور چگونه تبیین شده است؟ فقهای امامیه در خصوص مشروعیت یا عدم مشروعیت تلقیح مصنوعی چه نظریاتی ارائه نموده اند؟ و در نهایت در تعیین نسب طفل متولد شده از تلقیح مصنوعی چه معیارهایی مناط اعتبار بوده و طفل منسوب به چه کسی خواهد بود؟ از رهگذر مطالعات و بررسی‌های انجام شده بدست می‌آید که در اتفاق‌نظر کلی فقها و حقوقدانان تلقیح مصنوعی میان اسپرم شوهر و تخمک زوجه و همچنین تلقیح خارج از رحم جایز است لیکن در خصوص تلقیح مصنوعی زوجه با تخمک زن أجنبیه، عده‌ای از فقها قائل به جواز و عده‌ای دیگر همچون آیت الله فاضل لنکرانی قائل به حرمت هستند. در نهایت نیز تحقق نسب در حالت لقاح داخل‌رحم و خارج از رحم و همچنین نسب پدری و مادری طفل ناشی از اهداء جنین به تفصیل مورد بررسی قرار خواهند گرفت. نکته شایان توجه دیگر آن است که یکی از نقص‌های مهم قانون نحوه انتقال جنین به زوجین نابارور، سکوت درباره امکان یا حرمت نکاح طفل با زوجین اهدا گیرنده است. اگر چه اخلاق عمومی چنین نکاحی را نمی‌پذیرد با این حال از مفاد قانون فوق نمی‌توان دلیلی بر وجود حرمت استنباط نمود. Abstract Background: Gamete and embryo donation is one of the important issues that have been considered by the legislature in developed countries and regulations have been enacted on them. The aim of this study was to investigate the legal challenges of gamete and embryo donation in the Iranian legal system with emphasis on the law on how to donate embryos to infertile couples adopted in2003 and also to explain the lineage of a child born from artificial insemination. The method of data collection of this article is documentary-library and the type of qualitative research is descriptive-analytical and the research community is a collection of jurisprudential and legal books and rules and regulations regarding gamete and embryo donation. The main questions that will be addressed in this research work are: How are the conditions of applicants and embryo donors explained in the law on how to transfer embryos to infertile couples? What are the views of Imami jurists on the legitimacy or illegitimacy of artificial insemination? And finally, in determining the lineage of a child born from artificial insemination, what criteria are valid and to whom will the child be attributed? Through studies and researches, it is obtained that in the general consensus of jurists and jurists, artificial insemination between husband’s sperm and wife’s egg as well as ectopic insemination is permissible. However, regarding the artificial insemination of the wife with the egg of a foreign woman, some jurists consider it permissible and others, such as Ayatollah Fazel Lankarani, consider it forbidden. Finally, the realization of lineage in the case of in utero and ectopic fertilization, as well as the paternal and maternal lineage of the child resulting from embryo donation will be examined in detail. Another point worth noting is that one of the important defects of the law on how to transfer embryos to infertile couples is the silence about the possibility or sanctity of the child’s marriage with the donor couple. Although public morality does not accept such a marriage, however, from the provisions of the above law, no evidence can be deduced about the existence of sanctity. جنین آزمایشگاهی, اهداء جنین, تلقیح مصنوعی, الحاق ولد, نسب جنین اهداء شده Laboratory embryo, Embryo donation, Artificial insemination, Child accession, Donated embryo lineage, Ng in this regard should be placed in the priorities of the relevant organizations 11 17 http://jmciri.ir/browse.php?a_code=A-10-1624-2&slc_lang=fa&sid=1 Shayesteh Ashrafi Esfahani شایسته اشرفی اصفهانی sh.ahrafi.es@gmail.com 10031947532846009592 10031947532846009592 Yes Legal Medicine Research Center, Tehran, Iran مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، سازمان پزشکی قانونی کشور، تهران، ایران Melika Mahbobi ملیکا محبوبی melikamahboubi@yahoo.com 10031947532846009593 10031947532846009593 No Department of Law, Faculty of Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران