Journal of Medical Council of Iran

fa ارزیابی عوامل موثر در بازپرداخت سازمان‌های بیمه‌گر برای داروهای موثر بر بیماری مالتیپل اسکلروزیس از نوع عودکننده-فروکش‌کننده در یک مدل نوین دینامیک Evaluation of Factors Influencing Insurance Organizations’ Reimbursement for Effective Medications in Relapsing-Remitting Multiple Sclerosis within a Novel Dynamic Model اقتصاد و سلامت پژوهشي Research چکیده زمینه: افزایش روزافزون هزینه داروهای تعدیل‌کننده بیماری (DMDs) در بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس فرم عودکننده-فروکش‌کننده(RRMS)، نیاز به تدوین چارچوب‌های شفاف و مبتنی بر شواهد برای بازپرداخت بیمه‌ای را پررنگ‌تر کرده است. در شرایط فعلی، ارزیابیمنصفانه و علمی داروها برای تخصیص بهینه منابع بیمه‌ای، یک ضرورت راهبردی در نظام سلامت کشور به شمار می‌رود. این مطالعه باهدف تعیین وزن نسبی عوامل مؤثر در تصمیم‌گیری‌های بازپرداخت و تحلیل ارتباط مفهومی میان حوزه‌های اثرگذار انجام شد. روش کار: این مطالعه مقطعی، با استفاده از یک پرسشنامه ساختاریافته و اعتبارسنجی‌شده انجام شد. پرسشنامه شامل 38 عامل در 7 دامنه اصلی بود که توسط 91 متخصص، شامل 46 نورولوژیست و 45 داروساز، همگی دارای بیش از 5 سال سابقه در حوزه بیمه‌هایمرتبط با سلامت، تکمیل گردید. شرکت‌کنندگان اهمیت هر عامل را با مقیاس لیکرت 10 درجه‌ای ارزیابی کردند. تحلیل داده‌ها شامل محاسبهوزن نرمال‌شده هر عامل، رتبه‌بندی بر اساس اهمیت، و تحلیل همبستگی بین دامنه‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان داد که بیشترین وزن از دیدگاه متخصصان به دامنه‌های «ایمنی و عوارض جانبی دارو» و«اثربخشی دارو» اختصاص یافته است. به‌طور دقیق، دامنه ایمنی دارای وزن نرمال‌شده 0/922 و دامنه اثربخشی دارای وزن 0/863 بودکه بیانگر اولویت بالای این دو حوزه در فرآیند تصمیم‌گیری بازپرداخت بیمه‌ای داروها است. فاکتورهایی مانند «پیشگیری از عود بیماری»(وزن=1/000)، «افزایش بقا» (0/957)، و «تحمل‌پذیری دارو» (0/924) در اولویت بودند. کمترین وزن مربوط به «وجود جایگزین‌های طبسنتی» (0/423) و «ملاحظات اخلاقی» (0/514) بود. قوی‌ترین همبستگی بین دامنه‌های مالی و دسترسی (0/745) مشاهده شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش می‌تواند در آینده مدل نوین دینامیکی را ارائه دهد که به عنوان ابزاری در فرآیند تصمیم‌گیری بیمه‌ایداروهای RRMS مورد استفاده قرار بگیرد. تمرکز بر عواملی با وزن بیشتر و کاهش اثر فاکتورهایی با وزن کمتر در موقعیت‌های مختلف،می‌تواند موجب بهبود شفافیت و عدالت در سیاست‌گذاری دارویی شود. Abstract Background: The high cost of disease-modifying drugs (DMDs) for patients with relapsing-remitting multiple sclerosis (RRMS) poses a significant challenge to healthcare systems, especially in resource-constrained settings. To ensure fair access and optimal allocation of insurance resources, it is essential to develop structured and evidence-based frameworks for reimbursement decisions. This study aimed to quantify the relative importance of various factors influencing insurance reimbursement decisions for DMDs in RRMS and to evaluate the conceptual interrelations among corresponding domains. Methods: Across-sectional, quantitative study was conducted using a structured and previously validated questionnaire comprising 38 items across 7 domains. The questionnaire was distributed among 91 health experts, including 46 neurologists and 45 pharmacists, all with more than five years of experience in health insurance or MS treatment. Respondents rated the importance of each factor using a 10-point Likert scale. Data analysis involved standardizing factor weights, ranking them based on relative importance, and conducting inter-domain correlation analysis using SPSS version 26. Results: The domains of Safety and Side Effects and Drug Efficacy received the highest average weights (0.922 and 0.863, respectively), highlighting their central role in reimbursement decisions. Key factors included “Preventing the recurrence of MS attacks based on the annual relapse rate” (weight = 1.000), “Improving survival in RRMS” (0.957), and “Safety and tolerability level of the drug in patients” (0.924). In contrast, “Presence of traditional medicine interventions as alternatives to standard drug therapy.” (0.423) and “Presence of ethical considerations related to prescribing and using the drug” (0.514) had the lowest impact. The strongest inter-domain correlation was observed between financial and accessibility domains (0.745), indicating their interconnected influence on access to DMDs. Conclusion: The findings of this study could contribute to the development of a novel dynamic model in the future, which may serve as a decision-support tool in the insurance reimbursement process for RRMS-related medications. By focusing on high-weighted factors and reducing the influence of less significant ones in various decision-making contexts, the model has the potential to enhance transparency and fairness in pharmaceutical policy-making. مولتیپل اسکلروزیس, بازپرداخت بیمه, تصمیم‌گیری, هزینه-اثربخشی, سیاست سلامت Key Words: Multiple Sclerosis, Insurance Reimbursement, Decision Making, Cost-Effectiveness, Health Policy 45 54 http://jmciri.ir/browse.php?a_code=A-10-1915-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahideh Chalaki وحیده چالاکی drvahidechalaki@gmail.com 10031947532846009832 10031947532846009832 No Department of Pharmacoeconomics and pharmaceutical Management, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه اقتصاد و مدیریت دارو، دانشکده داروسازی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Seyed Ali Sobhanian سید علی سبحانیان dr.a.sobhanian@gmail.com 10031947532846009833 10031947532846009833 No Department of Pharmacoeconomics and pharmaceutical Management, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه اقتصاد و مدیریت دارو، دانشکده داروسازی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Alireza Khoshdel علیرضا خوشدل alikhoshdel@yahoo.com 10031947532846009834 10031947532846009834 No Department of Epidemiology, Faculty of Medicine, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه همه گیر شناسی، دانشکده پزشکی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ramin Radmanesh رامین رادمنش r.radmanesh@iautmu.ac.ir 10031947532846009835 10031947532846009835 No Department of Pharmacoeconomics and pharmaceutical Management, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه اقتصاد و مدیریت دارو، دانشکده داروسازی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Farshad Hashemian فرشاد هاشمیان fhashemian@yahoo.com 10031947532846009836 10031947532846009836 Yes Department of Clinical Pharmacy, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه داروسازی بالینی، دانشکده داروسازی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران