Journal of Medical Council of Iran

fa رویکردهای بومی افزایش تاب‌آوری روانی کشاورزان متاثر از خشکسالی: یک خلاصه سیاستی Context-Based Approaches to Enhancing the Psychological Resilience of Farmers Affected by Drought: A Policy Brief سیاست گذاری سلامت پژوهشي Research چکیده زمینه: خشکسالی به‌عنوان یکی از پیامدهای شدید تغییر اقلیم، تأثیرات گسترده‌ای بر سلامت روان کشاورزان در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران دارد. در شرایطی که اختلالات روانی در میان کشاورزان فزونی یافته، تاب‌آوری روانی به‌عنوان یک مؤلفه کلیدی در کاهش آسیب‌های روانی ناشی از خشکسالی اهمیت پیدا کرده است. این مطالعه با هدف طراحی و پیشنهاد مجموعه‌ای از رویکردهای بومی، برای افزایش تاب‌آوری روانی کشاورزان متاثر از خشکسالی در ایران، انجام شد. روش کار: این پژوهش در ادامه‌ی دو فاز پیشین از یک پایان‌نامه دکتری تخصصی انجام شد: نخست، مطالعه‌ای کیفی با رویکرد نظریه زمینه‌ای برای تبیین فرآیند تاب‌آوری‌روانی کشاورزان انجام شد، و سپس آزمون کمی مدل مفهومی به‌دست‌آمده با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و مشارکت 400 کشاورز مورد مطالعه قرار گرفت. در گام نهایی، با بهره‌گیری از رویکرد «ترجمه دانش به سیاست»، راهبردهای اجرایی برای عوامل کلیدی مدل استخراج شدند. این راهبردها در جلسات دلفی با خبرگان میان‌رشته‌ای بررسی و نهایی شده و در قالب یک خلاصه سیاستی مشتمل بر راهبردهای بومی تدوین گردید. یافته‌ها: مدل مفهومی نهایی نشان داد که سازگاری روانی کشاورزان با خشکسالی، حاصل تعامل عوامل علّی (نظیر ویژگی‌های شخصی، روان‌شناختی و دانشی) با عوامل مداخله‌گر (از جمله سلامت، اقتصاد، سیاست‌ها و فرهنگ) و راهبردهای مقابله‌ای است. بر این اساس، 21 رویکرد مداخله‌ای طراحی شد که شامل اقداماتی در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، دینی، دانشی و فنی بود. این رویکردها از روایت‌های موفق، داستان‌گویی بومی، آموزش‌های مقابله‌ای، بازسازی حمایت‌های اجتماعی، توسعه بیمه‌های کشاورزی با رویکرد روانی و تنوع معیشت گرفته تا بازتعریف نقش کشاورز به‌عنوان مدیر بحران را دربر ‌گرفت. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که تاب‌آوری روانی کشاورزان در برابر خشکسالی، مفهومی چندلایه و متاثر از عوامل متنوع فردی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و نهادی است که در قالب یک مدل مفهومی منسجم، فرآیند سازگاری ذهنی و عملی آنان را تبیین می‌کند. در پاسخ به این یافته، 21 راهبرد سیاستی بومی تدوین شد که متناسب با زمینه‌های فرهنگی و نهادی مناطق آسیب‌پذیر، در سطوح مختلف فردی، خانوادگی، اجتماعی و نهادی قابلیت اجرا دارند. پیشنهاد کلیدی این پژوهش، ضرورت اتخاذ رویکردی بین‌بخشی و سازگار با فرهنگ محلی در سیاست‌گذاری برای مدیریت روانی خشکسالی است. همچنین، بر نیاز به انجام پژوهش های بیشتر در زمینه ارزیابی اثربخشی این مداخلات، اجرای پایلوت‌های محلی و استفاده از تجربیات بین‌المللی برای غنی‌سازی چارچوب‌های بومی سیاست‌گذاری تأکید شده است. Abstract Background: Drought, as one of the severe consequences of climate change, has had significant impacts on the mental health of farmers in the arid and semi-arid regions of Iran. Amidst the rising prevalence of mental disorders among farmers, psychological resilience has emerged as a key factor in mitigating the mental consequences of drought. This study aimed to design and propose a set of context-based approaches to enhance the psychological resilience of farmers affected by drought in Iran. Methods: This research constitutes the final phase of a doctoral dissertation, following two prior stages: first, a qualitative study using grounded theory to explain the process of psychological resilience among farmers; and second, a quantitative test of the resulting conceptual model through structural equation modeling, involving 400 farmers. In the final stage, using a “knowledge-to-policy” translation approach, practical strategies were developed for the key components of the model. These strategies were reviewed and finalized in Delphi sessions with interdisciplinary experts and compiled into a policy brief consisting of context-based strategies. Results: The final conceptual model demonstrated that farmers’ psychological adaptation to drought results from the interaction of causal factors (such as personal, psychological, and knowledge-based factors) with intervening conditions (including health, economy, policy, and culture factors) and coping strategies. Based on this, 21 intervention approaches were designed covering cultural, social, economic, religious, educational, and technical domains. These approaches range from successful storytelling and local narratives, coping skills training, reconstruction of social support systems, development of psychologically informed agricultural insurance, and livelihood diversification to redefine the farmer’s role as a crisis manager. Conclusion: The results indicate that farmers’ psychological resilience to drought is a multilayered concept influenced by diverse individual, social, cultural, economic, and institutional factors. The integrated conceptual model outlines their mental and practical adaptation process. In response to this finding, 21 culturally grounded policy strategies were developed, tailored to the institutional and cultural contexts of vulnerable regions, and are implementable at individual, family, community, and institutional levels. A key recommendation is the necessity of adopting an intersectoral and culturally adaptive approach in policy-making for the psychological management of drought. The study also emphasizes the need for future research to assess the effectiveness of these interventions, implement local pilots, and integrate international experiences to enrich localized policy frameworks تاب‌آوری روانی, خشکسالی, کشاورزان, راهبردهای بومی, ایران Psychological resilience, drought, farmers, Context-Based strategies, Iran 83 94 http://jmciri.ir/browse.php?a_code=A-10-1954-1&slc_lang=fa&sid=1 Azadeh Tahernejad آزاده طاهرنژاد tahernezhadazade@gmail.com 3040031163 10031947532846009482 No PhD in Health in Disasters and Emergencies, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای سلامت در بلایا و فوریت‌ها، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشـگاه علوم پزشـکی شهید بهشـتی، تهران، ایران Sanaz Sohrabizadeh ساناز سهرابی زاده ssohrabizadeh@gmail.com 10031947532846009483 10031947532846009483 Yes Health in Disasters and Emergencies, Air Quality and Climate Change Research Center, Research Institute for Health Sciences and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم، پژوهشکده علوم بهداشتی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Ali Mashhadi علی مشهدی mashhadi@um.ac.ir 10031947532846009484 10031947532846009484 No of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Yadollah Mehrabi یداله محرابی ymehrabi@gmail.com 10031947532846009485 10031947532846009485 No Department of Epidemiology, School of Public Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت و ایمنی دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران