مجله علمی پژوهشی سازمان نظام پزشکی ایران
Journal of Medical Council of Iran
دوره 44، شماره 2 - ( 1405 )
جلد 44 شماره 2 صفحات 76-73 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Laripour Herat R, Charkhgard N, Rad P. The Necessity of Preserving and Advancing the Integrated Addiction Treatment and Harm Reduction System in Iran: A Look Toward the Future of the Healthcare System. jmciri 2026; 44 (2) :73-76
URL: http://jmciri.ir/article-1-3460-fa.html
URL: http://jmciri.ir/article-1-3460-fa.html
لاری پور هرات رضا، چرخگرد نادر، راد پیمان. ضرورت حفظ و تکامل نظام یکپارچه درمان اعتیاد و کاهش آسیب در ایران؛ نگاهی به آینده نظام سلامت. مجله علمی پژوهشی سازمان نظام پزشکی ایران. 1405; 44 (2) :73-76
آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارتش، تهران، ایران
چکیده: (5 مشاهده)
در دو دههی گذشته، ایران دستاوردهای قابل توجهی در کنترل پیامدهای بهداشتی و اجتماعی مصرف مواد و بهویژه مهار انتقال عفونتهای مرتبط با مصرف تزریقی به دست آورده است. این موفقیت که در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه کمنظیر محسوب میشود، حاصل شکلگیری سیاستگذاری منسجم مبتنی بر رویکرد سلامت عمومی و نگاه سیستمی به پدیدهی اعتیاد بوده است (1). در این چارچوب، درمان دارویی، مداخلات روانشناختی و برنامههای کاهش آسیب در قالب یک ساختار یکپارچه و عمدتاً در بستر مراکز درمان سوءمصرف مواد ارائه شدهاند. تجربه عملی این سالها نشان داده است که اثربخشی درمان اعتیاد نه صرفاً به دارو، بلکه به بستهی خدماتی جامع ارائه شده در این مراکز که شامل پایش پزشکی، حمایت روانی-اجتماعی و ارتباط مستمر با نظام سلامت وابسته است.
در ادبیات نوین پزشکی نیز مفهوم "درمان" دستخوش تحول شده است. در بسیاری از بیماریهای مزمن، درمان دیگر به معنای بازگشت کامل به وضعیت پیش از بیماری تعریف نمیشود، بلکه به عنوان فرآیندی برای کاهش بار بیماری و مدیریت پایدار آن شناخته میشود. اعتیاد نیز به عنوان یک اختلال مزمن عودکننده در همین چارچوب قابل فهم است. در این رویکرد، هدف درمان کاهش شدت و پیامدهای بیماری، کاهش رفتارهای پرخطر، بهبود کارکرد اجتماعی و تثبیت وضعیت فرد است؛ حتی اگر حذف کامل بیماری در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد. درمانهای نگهدارنده با آگونیستهایی مانند متادون و بوپرنورفین، در کنار مداخلات روانشناختی و اجتماعی، دقیقاً با همین هدف طراحی شدهاند تا با کاهش ولع مصرف و تثبیت وضعیت زیستی و رفتاری بیمار، امکان دستیابی به یک تعادل پایدار در زندگی فرد فراهم شود.
مطالعات انجامشده در ایران نیز مؤید اثربخشی این رویکرد هستند. پژوهشهایی مانند مطالعهی سیدعلینقی و همکاران نشان دادهاند که گسترش درمانهای نگهدارنده همراه با برنامههای کاهش آسیب نظیر توزیع سرنگ استریل، مراکز گذری و ادغام خدمات پیشگیری از HIV با درمان اعتیاد، نقش مهمی در کاهش رفتارهای تزریقی پرخطر و در نتیجه مهار انتقال HIV در میان مصرفکنندگان مواد داشته است (2). این مداخلات توانستهاند فراوانی تزریق و استفاده مشترک از سرنگ را کاهش داده و در نتیجه بار عفونتهای منتقله از راه خون را به طور معناداری کنترل کنند. تجربه ایران در این زمینه، در مقایسه با بسیاری از کشورهای همسایه که عمدتاً بر رویکردهای مبتنی بر کاهش عرضه و برخورد انتظامی تمرکز داشتهاند، نشان میدهد که سیاستهای مبتنی بر سلامت عمومی میتوانند به ثبات الگوی مصرف و کاهش آسیبهای اجتماعی منجر شوند.
در ادبیات نوین پزشکی نیز مفهوم "درمان" دستخوش تحول شده است. در بسیاری از بیماریهای مزمن، درمان دیگر به معنای بازگشت کامل به وضعیت پیش از بیماری تعریف نمیشود، بلکه به عنوان فرآیندی برای کاهش بار بیماری و مدیریت پایدار آن شناخته میشود. اعتیاد نیز به عنوان یک اختلال مزمن عودکننده در همین چارچوب قابل فهم است. در این رویکرد، هدف درمان کاهش شدت و پیامدهای بیماری، کاهش رفتارهای پرخطر، بهبود کارکرد اجتماعی و تثبیت وضعیت فرد است؛ حتی اگر حذف کامل بیماری در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد. درمانهای نگهدارنده با آگونیستهایی مانند متادون و بوپرنورفین، در کنار مداخلات روانشناختی و اجتماعی، دقیقاً با همین هدف طراحی شدهاند تا با کاهش ولع مصرف و تثبیت وضعیت زیستی و رفتاری بیمار، امکان دستیابی به یک تعادل پایدار در زندگی فرد فراهم شود.
مطالعات انجامشده در ایران نیز مؤید اثربخشی این رویکرد هستند. پژوهشهایی مانند مطالعهی سیدعلینقی و همکاران نشان دادهاند که گسترش درمانهای نگهدارنده همراه با برنامههای کاهش آسیب نظیر توزیع سرنگ استریل، مراکز گذری و ادغام خدمات پیشگیری از HIV با درمان اعتیاد، نقش مهمی در کاهش رفتارهای تزریقی پرخطر و در نتیجه مهار انتقال HIV در میان مصرفکنندگان مواد داشته است (2). این مداخلات توانستهاند فراوانی تزریق و استفاده مشترک از سرنگ را کاهش داده و در نتیجه بار عفونتهای منتقله از راه خون را به طور معناداری کنترل کنند. تجربه ایران در این زمینه، در مقایسه با بسیاری از کشورهای همسایه که عمدتاً بر رویکردهای مبتنی بر کاهش عرضه و برخورد انتظامی تمرکز داشتهاند، نشان میدهد که سیاستهای مبتنی بر سلامت عمومی میتوانند به ثبات الگوی مصرف و کاهش آسیبهای اجتماعی منجر شوند.
نوع مطالعه: نامه به سردبیر |
موضوع مقاله:
سیاست گذاری سلامت
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |